سوژه در آینه زیبایی: نگاهی نو به رسالت عکاسی خبری

سوژه در آینه زیبایی: نگاهی نو به رسالت عکاسی خبری

 شهلا محصل

در جهان پرالتهاب و پر آشوب امروز، که اخبار با سرعتی باور نکردنی از مقابل چشمانمان می گذرند، عکس خبری آخرین سنگر توقف و تامل دوباره است. تصاویری که می توانند یک رویداد را برای همیشه در حافظه تاریخی ما حک کنند، یک فرد را از اوج به سقوط  یا از فرش به عرش بکشاند، یا وجدان خفته ای را بیدار کند. اما در این میان، یک پرسش اساسی و اغلب مغفول مانده وجود دارد: آیا صرف ثبت یک روایت، بدون در نظر گرفتن ابعاد زیبایی شناختی آن، برای انجام این رسالت خطیر کافی است؟

به نظرم پاسخ به این پرسش، به عنوان یک ناظر قدیمی درعرصه رسانه، قطعا منفی است. عکاسی خبری، در والاترین شکل خود، پیوندگاه حقیقت و زیبایی است. اینجا صحبت از “زیبایی” به معنای مصنوعی و آرایشی آن نیست. منظور ما زیباییِ خفته در “حقیقتِ بی پرده و اشکار “، زیباییِ “ترکیب بندی هوشمندانه”، زیباییِ “لحظه ی نابی” است که تنها از چشمانی تربیت داده شده و ذهنی جستجوگرو آگاه  برمی آید.

متاسفانه، گاهی درگیر روزمره گی ها  و فشار افکار عمومی برای انتشار سریع خبر، این بعد حیاتی عکس و تصویر به فدا می رود. نتیجه، انبوهی از تصاویری است که اگرچه روایتگرند، اما بی جان و فراموش شدنی هستند. آنها چشم را می خراشند اما در دل و ذهن نفوذ نمی کنند. اینجاست که نقش “سوژه یابی حرفه ای” پررنگتر از همیشه می شود. یک عکاس خبریِ هنرمند، تنها یک ثبت کننده رویدادها و وقایع نیست؛ او یک راوی تصویری  است. او باید بتواند در میان این همه هیاهو، آن لحظه ی منحصر به فرد، آن نگاهِ بیانگر، یا آن نمادِ پرمعنا را شکار کند. این سوژه یابی،گاهی  فراتر از یافتن یک موضوع خبری است؛ درباره ی یافتن “زاویه دید” و “لحظه طلایی” نیز همین موضوع صدق می کند.

با نگاهی  به عکس های ماندگار تاریخی.(همانند تصاویری از برخی اشخاص یا سیاستمداران چهان چون چرچیل ،هیتلر ، روزولت و…. بسیاری تصاویر دیگر) گاه شاهد ترکیب بندی بی نظیر، بازی نور و سایه بر چهره، و عمق نگاه ترسیم شده در چشمان سوژه مورد نظر شاهد هستیم که این گونه  تصاویرهنری  را از یک سند معمولی به یک اثر هنری جاودان یا  یک بیانیه قدرتمند جهانی تبدیل کرده است .

مسئولیت ما در قبال مخاطب تنها  ارائه اطلاعات نیست، بلکه برانگیختن احساس تفکر و همدلی است. یک عکس قدرتمند خبری، با رعایت اصول زیبایی شناسی – از قاعده یک سوم و کنتر بهره  گرفته تا بازی با نور طبیعی و عمق میدان – مغز مخاطب را فعال می کند و او را وادار به مکث و تفسیر می سازد. این عکسها هستند که پشت تیترهای خبری می ایستند و به آنها روج و جان  دوباره می بخشند.

از سوی دیگر، زیبایی شناسی به معنای تحریف واقعیت نیست. برعکس، هدف آن، تقویت و شفاف سازی واقعیت است. وقتی یک عکاس با استفاده از نورپردازی طبیعی، عمق فقر را در چهره یک کارگر به تصویر می کشد  یا با ترکیب بندی مناسب، تنهایی یک فرد سالخورده را به تصویر میکشاند، در حال استفاده از ابزار زیبایی شناسی برای رساندن هرچه عمیق تر و صادقانه تر پیام خبری خود است.

بی تردید،  در این دنیای پر آشوب از نسل جدید عکاسان خبری ایران انتظار می ر ود،  که دوربین های خود را نه فقط  به عنوان یک ابزار ثبت، که به عنوان یک قلم موی نقاشی در نظر بگیرند. جهان امروز ما به تصاویر بیشتری از خشونت و هرج و مرج نیازی  ندارد؛  بلکه دنیای کنونی ما  به تصاویربرجسته تر و  درخشان تری نیاز دارد که در دلِ این آشفتگی های بی حاصل ، معنای  زیبایی و امید را به تصویر کشد.  به واقع این رسالت  اصلی جدید عکاسان خبری است، که به ما نشان دهند حتی در تاریک ترین لحظات تاریخ هم ، می توان نشانی از زیبایی و  انسانیت  را یافت.

این تغییر نگرش، شاید نه به عنوان  یک انتخاب، بلکه به عنوان یک قالب و  ضرورت حرفه ای در کار عکاسان خبری است.

بی گمان،  در عصر آزادی و  انفجار اطلاعات، تنها تصاویری ماندگار خواهند شد که علاوه بر راستی انگاری، زیبا و تاثیرگذار نیز باشند. پس بیاییم زیبایی را نه به عنوان حاشیه، که به عنوان قلب حرفه ای عکاسان خبری باز تولید و  تعریفی دوباره کنیم./